ความหมายของวิธีระบบ
คำว่า ระบบ คือ ส่วนรวมทั้งหมดซึ่งประกอบด้วยส่วนย่อยหรือส่วนต่าง ๆ ที่มีความสัมพันธ์กัน ซึ่งอาจเกิดขึ้นโดยธรรมชาติ หรือเป็นสิ่งต่าง ๆ ที่มนุษย์สร้างสรรค์และออกแบบขึ้น
วิธีระบบ (System Approach)หมายถึง การจัดระบบการดำเนินงานอย่างเป็นกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ที่มีการกำหนดปัญหา สมมติฐาน การวิเคราะห์ข้อมูล ดำเนินการทดลอง ปรับปรุงเพื่อการแก้ไขปัญหา และ การประเมินผลที่ได้เพื่อปรับปรุงให้มีประสิทธิภาพสูงขึ้น
ลักษณะสำคัญของวิธีระบบ
1. เป็นการทำงานร่วมกันเป็นคณะของบุคคลที่เกี่ยวข้องในระบบนั้น ๆ
2. เป็นการแก้ปัญหาโดยการใช้วิธีการทางวิทยาศาสตร์
3. เป็นการใช้ทรัพยากรที่มีอยู่อย่างเหมาะสม
4. เป็นการแก้ปัญหาใหญ่ โดยแบ่งออกเป็นปัญหาย่อย ๆเพื่อสะดวกในกาแก้ปัญหาอันจะเป็นผลให้แก้ปัญหาใหญ่ได้สำเร็จ
5. มุ่งใช้การทดลองให้เห็นจริง
6. เลือกแก้ปัญหาที่พอจะแก้ไขได้และเป็นปัญหาเร่งด่วนก่อน
องค์ประกอบของระบบ
1. สิ่งที่ป้อนเข้าไป ( Input )
หมายถึง สิ่งต่าง ๆ ที่จำเป็นต้องใช้ในกระบวนการหรือโครงการต่าง ๆ เช่น ครู นักเรียน ชั้นเรียน หลักสูตร ตารางสอน วิธีการสอน เป็นต้น
2. กระบวนการหรือการดำเนินงาน (Process)
หมายถึง การนำเอาสิ่งที่ป้อนเข้าไปมาจัดกระทำ เพื่อให้เกิดผลบรรลุตามวัตถุประสงค์ที่ต้องการ เช่น การสอนของครู การให้นักเรียบทำกิจกรรม เป็นต้น
3. ผลผลิตหรือการประเมินผล (Output)
หมายถึง ผลที่ได้จากการกระทำในขั้นที่สอง ได้แก่ ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียน ผลงานของนักเรียน เป็นต้น
กระบวนการวิเคราะห์ระบบ (System Analysis Process)
เป็นวิธีการนำเอาผลที่ได้ (Feed Back) จากผลผลิตหรือการประเมินผล (Evaluation) มาพิจารณาปรับปรุงระบบให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น ฉะนั้นจะเห็นได้ว่า วิธีระบบเป็นขบวนการต่อเนื่อง และมีลักษณะเช่นเดียวกับวิธีการทางวิทยาศาสตร์
กระบวนการวิเคราะห์ระบบ มี 8 ขั้นตอน
ขั้นที่ 1 กำหนดปัญหา คือ การศึกษาวิเคราะห์ปัญหาที่แท้จริงในการปฏิบัติ
ขั้นที่ 2 จุดมุ่งหมาย กำหนดขอบข่ายของ ปัญหา
ขั้นที่ 3 วิเคราะห์ปัญหาและศึกษาข้อจำกัดทางทรัพยากร
ขั้นที่ 4 พิจารณาเลือกแนวทางแก้ปัญหา
ขั้นที่ 5 พิจารณาแนวทางแก้ปัญหาที่ปฏิบัติได้จริง
ขั้นที่ 6 วางแผนเตรียมทดลองปฏิบัติกับกลุ่มย่อย
ขั้นที่ 7 ทดลองปฏิบัติกับกลุ่มย่อย
ขั้นที่ 8 ประเมินผลการทดลองเพื่อปรับปรุงแก้ไขและนำไปใช้กับประชากร
